«Ընտրակաշառքը քրեականացվեց»

Ընտրակաշառքը բացառելուն ուղղված օրինագիծը, որի քննարկման համար ԱԺ-ն երկու օր արտահերթ նիստ գումարեց, երեկ ընդունվեց: Այն ընդունելուց առաջ ՀՀԿ-ական պատգամավորները տեսակետ էին հայտնել, թե նախագծում ներառված սահմանումներից հասկանալի չի դառնում, թե, օրինակ, նվերի առաջարկը ո՞ր դեպքում պետք է որպես ընտրակաշառքի առաջարկ ընկալել, որ դեպքում՝ ոչ: Ու թեև երեկ ՀՀԿ-ական պատգամավորները, ի մասնավորի ԱԺ փոխնախագահ Արփինե Հովհաննիսյանը ու ԱԺ պետական-իրավական և մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Գևորգ Կոստանյանը հայտարարեցին, որ բոլոր անհարթությունները վերացված են, ավելին, գովեցին կառավարությանը, որ դրսևորել է «բարձր պրոֆեսիոնալիզմ», բայցև շատ հարցեր, այնուամենայնիվ, մնացին հասարակության համար չմեկնաբանված:

ՀՀ նախագահի խորհրդական, փաստաբան Նիկոլայ Բաղդասարյանը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ պատգամավորների ներկայացրած կարծիքները ճիշտ չէին, քանի որ ինչ-որ մի արարք հանցագործություն համարվելու համար պետք է հանցակազմի 4 տարր պարունակի:

«Իրավաբանորեն դա հնչում է օբյեկտ, օբյեկտի կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտի կողմ: Եթե փորձեմ ավելի ժողովրդական լեզվով պարզաբանել, ապա եթե դու ինչ-որ քողարկված գործողություն ես կատարում, որի արդյունքում մեկ ուրիշը որոշակի գույքային իրավունք է ձեռք բերում, և դա արվում է, որպեսզի մարդը գնա ընտրություն իրականացնի: Իրավաբանորեն հոդվածն այդպես է ձևակերպված, և այդտեղ, իմ կարծիքով, որևէ անորոշություն չի էլ եղել»- ասաց Ն. Բաղդասարյանը:

Նա նաև նշեց, որ այլ հոդվածով հստակեցված է, թե ինչ է «կաշառք»-ը, և ընդունված օրենքով ընդամենը մնում է պարզել, թե դա տրվում է ընտրություն իրականացնելու համա՞ր, թե՞ այլ նպատակով:

«Հոդվածների տարբերությունը նպատակների մեջ է: Բացի այդ, ես նախագծին ծանոթացել եմ մինչև կառավարությանը ներկայացնելը, և ես այնտեղ որևէ խնդրահարույց բան չեմ տեսել: Ինչ վերաբերում է կաշառք խոստանալը պե՞տք է քրեականացվի, թե ոչ, դա արդեն քաղաքական խնդիր է, ոչ թե իրավական: Մի կուսակցություն կարող է կարծել, որ կաշառքի խոստումը նույնպես պետք է քրեականացնել, մյուս կուսակցությունը գտնի, որ դրա կարիքը չկա: Այսինքն, քաղաքական կուսակցությունների մոտեցման հարց է ինչպես պատժի տեսակները ծանրացնելու, այնպես էլ թեթևացնելու հարցը»- ասաց Ն. Բաղդասարյանը:

Խոսելով անցումային արդարադատության մասին, նա նշեց, որ դա հանրության կողմից իրականացվող հարց չէ, ինչպես շատերն են ասում և խեղաթյուրում իրականությունը: Կան որոշակի ուժեր, նշեց Ն. Բաղդասարյանը, որ իրենք թեև բավականին լավ ընկալել են, թե ինչ է անցումային արդարադատությունը, բայց դիտավորյալ սխալ ուղղոթյամբ են ուղղորդել մարդկանց:

Իրականում պարզվում է, որ անցումային արդարադատություն ասվածը մի համակարգից մյուսին անցնելու փուլի ընթացքում արդարադատություն իրականացնելու պրոցեսն է, որի ժամանակ անհրաժեշտ է լինում օգտվել որոշակի գործիքակազմից, որպեսզի մի համակարգից անցումը դեպի մյուս համակարգ սահուն լինի:

«Դա բոլոր պետական մարմինների միջոցով է իրականացվում, քանի որ բոլոր պետական մարմինները կոչված են մարդկանց իրավունքները պաշտպանել: Այսինքն, մի համակարգից մյուսին անցնելու համար որոշակի ժամանակահատված է հարկավոր, և այդ ընթացքը կոչվում է անցումային կառավարում: Նախորդ իշխանությունների ժամանակ ընդունված օրենքները փոխարինվում են նոր համակարգին հարիր օրենքներով, բայց դրան զուգահեռ շարունակում են գործել նաև նախորդ իշխանությունների ժամանակ ընդունված օրենքները: Այսինքն, այդ օրենքների կիրառմամբ պետք է այնպես առաջ շարժվել, որպեսզի հետագա բոլոր գործողությունները լինեն օրինական, որպեսզի բացառենք մարդկանց իրավունքների խախտման դեպքերը», — ասաց Ն. Բաղդասարյանը:

Այլ կերպ ասած, որպեսզի եղած օրենքներն այլևս չկարողանան շարունակել խախտել մարդու իրավունքները: Ի դեպ, ըստ փաստաբանի, միակ օրենքը, որը կարող է առնչվել մարդկանց իրավունքներին, կարող է «Լյուստրացիայի մասին» օրենքը լինել: Այդ դեպքում միայն կարող է երրորդ անձանց իրավունքների պաշտպանության խնդիր առաջանալ:

«Նման պարագայում մարդիկ իրենց խախտված իրավունքները կարող են վերականգնել քաղաքացիական վարչական դատարանի միջոցով: Ի դեպ, Եվրոպական դատարանը բազմաթիվ նախադեպային որոշումներ ունի այդ մասով, և օրենքն ընդունելու ժամանակ, բնականաբար, հնարավորինս կնվազեցվի նաև այդ ռիսկերը, որպեսզի որևէ մեկի իրավունքները չխախտվեն: Ի դեպ, անցումային արդարադատության գործիքակազմը ներկայում նույնպես կիրառվում է, պարզապես մարդիկ դա չեն զգում և չեն էլ արձագանքում դրան: Իրականում այն ոչ թե մենք ենք հորինել, այլ ՄԱԿ-ի կողմից վաղուց ընդունված փաստաթղթերի հիման վրա իրականացվող գործողություն է, որի վերաբերյալ մեր երկրի տարբեր ոլորտների իրավաբաններ վերապատրաստում են անցել մոտ 10 տարի առաջ: Ի դեպ, կան նաև այդ ոլորտի բազմաթիվ միջազգային փորձագետներ, ովքեր աջակցում են այդ փուլն իրականացնելու համար»,- ասաց Ն. Բաղդասարյանը:

 

Արմինե Գրիգորյան

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով